- Mim Kemal Öke Cad. Lal Apt. Kat: 5 D: 12 Nişantaşı/İstanbul
- 0533 669 84 43
- [email protected]
| Hamilelikte Leke: Neden Olur, Geçer mi? |
Gebelik maskesi, hamilelikte yüzde ortaya çıkan melazmadır. Alın, yanaklar, üst dudak ve çenede simetrik kahverengi lekeler şeklinde görülür. Çok sıktır: bazı çalışmalarda gebe kadınların %63’üne varan oranlarda bildirilmiştir (Ghasemiyeh ve ark., 2024).
Nedeni, gebelikte yükselen östrojen ve progesteronun pigment yapımını artırmasıdır; güneş ise bunu belirginleştirir. Çoğu zaman ikinci ve üçüncü üç ayda belirginleşir.
Gebelikte başka renk değişiklikleri de normaldir: göbekten aşağı uzanan koyu çizgi (linea nigra), meme uçları, koltuk altı ve kasıkta koyulaşma. Bunlar doğumdan sonra genellikle kendiliğinden açılır ve tedavi gerektirmez.
Gebelikte amaç lekeyi tamamen silmek değil, koyulaşmasını önlemek ve güvenli yöntemlerle hafifletmektir. Asıl tedavi çoğu zaman doğumdan ve emzirme döneminden sonraya bırakılır.
| Tedavi | Gebelikte | Emzirirken | Not |
|---|---|---|---|
| Mineral (çinko/titanyum) ve demir oksitli renkli güneş kremi | Güvenli | Güvenli | Temel tedavi |
| Azelaik asit krem | Güvenli kabul edilir | Güvenli kabul edilir | Gebelikte ilk tercih leke kremi |
| Niasinamid, C vitamini serumları | Genellikle güvenli | Genellikle güvenli | Destekleyici |
| Hidrokinon | Önerilmez | Genellikle önerilmez | Cilt yoluyla emilimi yüksektir |
| Retinoid (tretinoin, adapalen, retinol) ve üçlü kombinasyon krem | Kullanılmaz | Genellikle önerilmez | Gebelikte kesin kaçınılır |
| Ağızdan traneksamik asit | Kullanılmaz | Hekim değerlendirmesiyle | Pıhtılaşma riski |
| Lazer, IPL, orta–derin peeling | Ertelenir | Genellikle ertelenir | Hormonlar sürerken leke geri dönebilir |
Kullandığınız her kremi, “doğal” ya da “bitkisel” olsa bile, gebelikte hekiminize gösterin. Gebelik döneminde genel cilt bakımı önerilerini “Gebelikte Cilt Bakımı” yazımda topladım.
Büyük ölçüde evet. Yüksek riskli gebeleri izleyen bir çalışmada, düzenli olarak yüksek korumalı (SPF 50+, UVA koruması yüksek) güneş kremi kullananlarda melazma yalnızca %2,7 oranında gelişmiş; beklenen oran ise %53’tü (Gonzalez-Molina ve ark., 2022).
Gebelik maskesi doğumdan sonraki aylarda çoğu kadında belirgin şekilde açılır. Ancak bir kısmında kalıcı olur, özellikle güneşten korunulmazsa, hormonal doğum kontrol yöntemi kullanılıyorsa ya da sonraki gebeliklerde tekrar ederse.
Doğumdan sonraki ilk aylarda güneş koruması ve azelaik asit ile beklemek mantıklıdır. Leke 6–12 ay içinde açılmazsa ya da emzirme bittiyse, “Melazma Neden Geçmez?” yazımda anlattığım basamaklı tedaviye geçilebilir.
Hamilelikte leke bebeğin cinsiyetini gösterir mi? Hayır. Bu yaygın bir inanıştır; lekenin bebeğin cinsiyetiyle ilişkisi yoktur.
Hamileyken leke kremi kullanabilir miyim? Azelaik asit içeren kremler güvenli kabul edilir. Hidrokinon ve retinoid içeren kremlerden kaçınılmalıdır.
Güneş kremim kimyasal filtreli; bırakmalı mıyım? Bırakmanız gerekmez; en önemli şey her gün güneş kremi kullanmanızdır. Mineral bazlı ürünler gebelikte genellikle daha rahat tercih edilir.
Bir sonraki gebelikte tekrar olur mu? Olabilir. Bir kez gebelik maskesi gelişen kadınlarda sonraki gebeliklerde tekrar etme eğilimi vardır; korunmaya gebeliğin başından itibaren başlamak önemlidir.
Emzirirken lazer yaptırabilir miyim? Lazerin kendisi süt için risk taşımaz, ancak hormonlar dengelenmeden yapılan işlemlerde leke geri dönebilir. Çoğu zaman emzirme sonrasına bırakmak daha iyi sonuç verir.
Gebelik maskesi çok yaygındır ve çoğu zaman doğumdan sonra açılır. Gebelikte en etkili ve güvenli tedavi, her gün kullanılan renkli güneş kremidir; azelaik asit güvenli bir destektir. Kalıcı lekeler için güçlü tedaviler doğum ve emzirme sonrasına planlanır.
Yazar: Prof. Dr. Fatma Pelin Özgen, dermatoloji ve estetik tıp uzmanı. Nişantaşı /İstanbul.