- Mim Kemal Öke Cad. Lal Apt. Kat: 5 D: 12 Nişantaşı/İstanbul
- 0533 669 84 43
- [email protected]
Kadın tipi saç dökülmesi, kadınlarda sık görülen ve genellikle saçların özellikle tepe ve orta ayrım bölgesinde seyrelmesine neden olan ilerleyici bir saç dökülmesi şeklidir. Saç ayrım çizgisinin giderek genişlemesi, saçların incelmesi ve at kuyruğunun önceye göre daha ince görünmesi kadın tipi saç dökülmesinin en önemli erken belirtileri arasındadır.
Ancak her saç dökülmesi kadın tipi saç dökülmesi değildir. Telogen effluvium, demir eksikliği, tiroid hastalıkları, alopesi areata ve bazı skarlı saç hastalıkları benzer şikâyetlere yol açabilir. Bu nedenle doğru tanı, tedavinin ilk ve en önemli aşamasıdır.
Kadın tipi saç dökülmesi, tıbbi olarak female pattern hair loss (FPHL) olarak adlandırılır ve kalıtsal yatkınlıkla ilişkili olabilir.
Saç foliküllerinin zaman içinde küçülmesiyle saç telleri giderek daha ince hale gelebilir. Bunun sonucunda saç yoğunluğu azalır ve saçlı deri daha görünür hale gelir.
Kadınlarda tipik olarak erkeklerdeki gibi tamamen açılan bir saç çizgisinden ziyade, orta saç ayrımının genişlemesi ve tepe bölgesinde seyrelme görülür. Bazı kadınlarda şakaklarda da seyrelme ortaya çıkabilir.
Kadın tipi saç dökülmesi özellikle orta yaşlarda daha sık fark edilse de daha genç yaşlarda da başlayabilir.
Kadın tipi saç dökülmesi çoğu zaman aniden ortaya çıkmaz. Değişiklikler yavaş geliştiği için kişi başlangıçta saçlarının seyrelmesini fark etmeyebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
Özellikle saçınızı ortadan ayırdığınızda, önceye göre saçlı derinin daha fazla görünmeye başladığını fark edebilirsiniz.
Bu, kadın tipi saç dökülmesinin en karakteristik erken bulgularından biridir.
Saçın tepe ve orta bölümündeki yoğunluk giderek azalabilir.
Fotoğraflarda özellikle üstten çekilen görüntülerde bu değişiklik daha belirgin hale gelebilir.
Sadece saç sayısı azalmaz; mevcut saç tellerinin çapı da küçülebilir.
Kişi bunu çoğu zaman:
“Saçlarım eskisi kadar dolgun değil.”
şeklinde ifade eder.
Saçlarınızı eskisi gibi topladığınız halde at kuyruğunuzun çevresi belirgin şekilde küçüldüyse saç yoğunluğunda azalma olabilir.
Özellikle saç ıslandığında veya parlak ışık altında saçlı derinin daha fazla görünmesi dikkat çekebilir.
Bu tek başına kadın tipi saç dökülmesi tanısı koydurmaz; ancak diğer bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.
Her gün belirli miktarda saç telinin dökülmesi normaldir. Saç büyüme döngüsünün doğal bir parçası olarak günlük yaklaşık 50–100 saç telinin kaybedilmesi normal kabul edilebilir.
Asıl dikkat edilmesi gereken yalnızca kaç saç teli döküldüğü değil, saç yoğunluğunun zaman içerisinde nasıl değiştiğidir.
Örneğin:
Normal saç dökülmesi:
Saçlar dökülür ancak genel saç yoğunluğu belirgin şekilde değişmez.
Kadın tipi saç dökülmesi:
Saç ayrımı giderek genişleyebilir, saç telleri incelir ve özellikle tepe bölgesinde yoğunluk azalabilir.
Bu nedenle duşta veya tarakta görülen saç miktarını saymak tek başına tanı koydurmaz.
Evde bazı belirtiler fark edilebilir ancak kesin tanı yalnızca bu belirtilere bakılarak konulamaz.
Şu değişikliklerden birkaçını birlikte yaşıyorsanız dermatolojik değerlendirme uygun olabilir:
Özellikle bu değişiklikler yavaş ve ilerleyici şekilde ortaya çıkıyorsa kadın tipi saç dökülmesi açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Bu iki durum sıklıkla birbirine karıştırılır.
Genellikle:
Daha çok:
Üstelik bu iki durum aynı kişide aynı anda bulunabilir.
Örneğin bir kadında yıllardır hafif kadın tipi saç dökülmesi varken, doğum veya ciddi bir hastalık sonrasında buna telogen effluvium da eklenebilir.
Bu nedenle yalnızca “çok saç döküyorum” demek tanı için yeterli değildir. Dermatolojik değerlendirmede dökülmenin şekli, süresi ve saçlı derideki değişiklikler birlikte değerlendirilir.
Demir eksikliği bazı kadınlarda saç dökülmesine eşlik edebilir. Ancak saç dökülmesi yaşayan herkesin nedeninin demir eksikliği olduğu düşünülmemelidir.
Örneğin:
gibi durumlar varsa doktor gerekli gördüğünde demir durumunu değerlendirebilir.
Kan testlerinde eksiklik saptanırsa buna yönelik tedavi planlanabilir.
Sadece saç dökülüyor diye kendi kendine demir veya vitamin kullanmaya başlamak doğru değildir.
Çünkü gereksiz veya yüksek doz takviyelerin de yan etkileri olabilir. Dermatoloji değerlendirmesinde testler kişinin öyküsü ve muayene bulgularına göre seçilir.
Hormonlar bazı kadınlarda saç dökülmesinin değerlendirilmesinde önemli olabilir ancak kadın tipi saç dökülmesi olan her kadında hormon düzeylerinin bozuk olması beklenmez.
Özellikle saç dökülmesine:
eşlik ediyorsa doktor gerekli gördüğünde hormonal değerlendirme isteyebilir.
Bu nedenle “kadın tipi saç dökülmesi = hormon bozukluğu” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir.
Tanı için öncelikle ayrıntılı öykü alınır ve saçlı deri muayene edilir.
Doktor şu soruların yanıtlarını değerlendirebilir:
Gerektiğinde saç ve saçlı deri daha ayrıntılı olarak incelenebilir.
Bazı hastalarda kan testleri, nadiren de saçlı deri biyopsisi tanıya yardımcı olabilir. Özellikle birden fazla saç dökülmesi nedeninden şüpheleniliyorsa bu değerlendirme önem kazanır.
Trikoskopi, saç ve saçlı derinin büyütülerek incelenmesini sağlayan bir dermatolojik değerlendirme yöntemidir.
Saç tellerinin kalınlık farklılıkları, saç foliküllerinin görünümü ve saçlı derideki bazı değişiklikler hakkında bilgi sağlayabilir.
Ancak trikoskopi tek başına bütün hastalarda yeterli olmayabilir. Sonuçlar hastanın öyküsü ve dermatolojik muayenesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Evet. Tedavi seçenekleri vardır.
Ancak tedavinin amacı ve yöntemi kişiye göre değişir.
Kadın tipi saç dökülmesinde kullanılan tedavi seçeneklerinden biri minoksidildir. Bunun yanı sıra uygun hastalarda dermatolog tarafından farklı sistemik tedaviler de değerlendirilebilir.
Tedavinin ne kadar süre kullanılacağı, hangi formun uygun olduğu ve olası yan etkiler kişinin durumuna göre belirlenmelidir.
Özellikle hamile olan, gebelik planlayan veya emziren kadınlarda saç dökülmesi tedavileri konusunda mutlaka doktor değerlendirmesi gerekir.
Minoksidil, kadın tipi saç dökülmesinde en sık kullanılan tedavi seçeneklerinden biridir. Ancak her saç dökülmesi için uygun değildir; önce tanının doğru olması gerekir.
Minoksidil kullanılırken ilk dönemlerde geçici olarak saç dökülmesinde artış görülebilir. Ayrıca saçlı deride kuruluk, kızarıklık veya kaşıntı gibi yan etkiler ortaya çıkabilir.
Tedavi sonuçlarını değerlendirmek için de genellikle birkaç ay gerekir.
Önemli bir nokta: Gebelik planlayan, hamile veya emziren kadınlarda minoksidil kullanımı konusunda doktor önerisi alınmalıdır.
PRP ve çeşitli saçlı deri enjeksiyonları bazı hastalarda tedavi planının bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Ancak bu uygulamaların:
şeklinde düşünülmesi doğru değildir.
Öncelikle dökülmenin tipi belirlenmeli, ardından hastanın durumuna göre tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir.
PRP konusunda erken çalışmalar umut verici olsa da uzun dönem etkinliği ve hangi hastaların en fazla fayda göreceği konusunda araştırmalar devam etmektedir.
Kadın tipi saç dökülmesi ilerleyici olabilir.
Ancak ilerleme hızı her kadında aynı değildir.
Bazı kadınlarda değişiklikler yıllar içerisinde yavaş şekilde ortaya çıkarken, bazı kişilerde seyrelme daha belirgin hale gelebilir.
Bu nedenle saç ayrımındaki genişleme veya yoğunluk kaybı fark edildiğinde “biraz daha bekleyeyim” demek yerine nedenin değerlendirilmesi önemlidir.
Erken dönemde değerlendirme, uygun hastalarda saç kaybının ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
Bazı kadınlarda saç ekimi seçenekler arasında değerlendirilebilir.
Ancak her kadın saç ekimi için uygun aday değildir.
Saçların tüm saçlı deride yaygın olarak seyrelmiş olması, yeterli donör alan bulunmaması veya aktif başka bir saç hastalığının bulunması gibi durumlarda yaklaşım farklı olabilir.
Bu nedenle saç ekimi kararı verilmeden önce saç dökülmesinin nedeni ve tipi dermatolojik olarak değerlendirilmelidir.
Şu belirtilerden biri varsa dermatoloji değerlendirmesi önerilir:
Özellikle ağrı, kızarıklık, kabuklanma, kaş dökülmesi veya parlak/skarlı görünen alanlar varsa farklı saç hastalıklarının dışlanması önemlidir.
Kadınlarda saç dökülmesinde aynı tedavinin herkese uygulanması doğru değildir.
Prof. Dr. Fatma Pelin Özgen, saç dökülmesi şikâyetiyle başvuran hastalarda öncelikle dökülmenin şeklini, süresini ve saçlı derinin özelliklerini değerlendirir.
Gerekli durumlarda saçlı deri ve saç yapısının ayrıntılı incelenmesi, laboratuvar tetkikleri veya ileri değerlendirmeler planlanabilir.
Amaç yalnızca dökülen saç miktarını azaltmak değil, saç dökülmesinin nedenini doğru belirlemek ve kişiye uygun tedavi planını oluşturmaktır.
Özellikle kadın tipi saç dökülmesi ile geçici veya tedavi edilmesi gereken başka saç dökülmesi nedenlerinin birbirinden ayrılması, doğru tedavi açısından önemlidir.
En tipik erken belirtilerden biri saç ayrım çizgisinin genişlemesi ve özellikle tepe bölgesinde saç yoğunluğunun azalmasıdır. Saç tellerinin incelmesi ve at kuyruğunun küçülmesi de eşlik edebilir.
Hayır. Saç ayrımının genişlemesi kadın tipi saç dökülmesini düşündürebilir ancak tek başına tanı koydurmaz. Başka saç hastalıklarının dışlanması gerekir.
Tedaviyle ilerlemenin yavaşlatılması veya kontrol altına alınması mümkün olabilir. Ancak tedavi yanıtı kişiden kişiye değişir ve kadın tipi saç dökülmesi kronik bir süreç olabilir.
Her hastaya aynı testler yapılmaz. Öykü ve muayeneye göre kan testleri veya başka incelemeler gerekli görülebilir.
Hormonlar bazı hastalarda rol oynayabilir ancak kadın tipi saç dökülmesi olan her kadında hormon bozukluğu bulunmaz.
Minoksidil uygun hastalarda saç yoğunluğunun korunmasına ve bazı kişilerde yeniden saç çıkışının desteklenmesine yardımcı olabilir. Etkinin değerlendirilmesi zaman alır ve tedavi devam ettikçe elde edilen faydanın korunması beklenir.
Bazı araştırmalar PRP’nin faydalı olabileceğini düşündürmektedir ancak kanıtlar halen gelişmektedir. Uygunluğu hastanın tanısı ve tedavi planına göre değerlendirilmelidir.
Saç dökülmesinin birçok farklı nedeni olabileceği için ilk değerlendirme dermatoloji uzmanı tarafından yapılabilir.
Kadın tipi saç dökülmesini anlamanın en önemli ipuçları saç ayrımının genişlemesi, saçların özellikle tepe bölgesinde seyrelmesi ve saç tellerinin giderek incelmesidir.
Ancak bu belirtiler başka saç hastalıklarında da görülebilir. Bu nedenle doğru tanı konulmadan vitamin, ilaç veya kozmetik uygulamalara başlanması doğru yaklaşım değildir.
Saç yoğunluğunuzda giderek azalma fark ediyorsanız, özellikle saç ayrımınız genişliyor veya saç telleriniz inceliyorsa dermatoloji uzmanına başvurarak nedenin belirlenmesi uygun olacaktır.
Prof. Dr. Fatma Pelin Özgen — Dermatoloji ve Zührevi Hastalıklar Uzmanı, Nişantaşı / İstanbul